Trong thực tế ngày nay , chúng ta đang nhận thấy một điều là : Càng ngày càng có nhiều người đã được biết và tiếp xúc với bà Tổ Cô của dòng họ qua con đường giao thoa tâm linh 2 cõi âm dương . rõ ràng chúng ta đã nhận thức được vai trò của '' người phụ nữ '' này đối với các công việc trong vô vi của cả một dòng họ là khá quan trọng . nhưng có người sẽ không rõ mối quan hệ của bà cô tổ trong dòng họ là như thế nào và tại sao lại gọi là bà Tổ cô.




Trước hết xin được cắt nghĩ cụm từ bà cô tổ theo cách thường thấy của triết tự :
Trích dẫn :
'' Tổ ở đây là Tổ tiên, nghĩa là Gia tiên Tiền tổ
Bà Cô là người phụ nữ chưa lấy chồng .
Vậy bà Cô Tổ được hiểu là :
Hội Đồng Gia tiên Tiền tổ đề cử ra một người nữ có nhiệm vụ trông nom, theo dõi, để ý các công, các việc của họ hàng, của các con, các cháu ở trên cõi Trần. Người đó được gọi là bà Tổ Cô.''
và đặc biệt :
'' Người đảm nhận cương vị bà Tổ Cô phải thỏa mãn hai điều kiện:
1.Là người nữ, chưa lấy chồng, bị mất khi còn trẻ tuổi.
2.Vong linh ở nơi cõi Âm có duyên tu tập theo đạo .
Nói về mối quan hệ thì có thể đối với người này bà Tổ Cô ở đời thứ tư ( Gọi là Cụ - Tứ đại), nhưng đối với người khác thì bà Tổ cô có thể chỉ là em gái của Bố (gọi là Cô). Với người khác nữa quan hệ có thể chỉ gọi bằng Bác. Hoặc xa hơn nữa thì bà Tổ cô có thể đã thuộc đời thứ 6,7 ( Lục, Thất đại)...vv.
Nhưng dù mối quan hệ thế nào đi nữa thì cũng vẫn gọi chung là bà Tổ Cô.''
Tóm lại , theo cách hiểu như trên thì bà cô tổ là người phụ nữ chưa chồng , có tu đạo .
Còn theo ý kiến của bản thân tôi thì bà cô tổ của một dòng họ lại hiện lên với những đặc điểm hoàn toàn khác lạ . Đó là :
1. Đó có thể là một người phụ nữ có thể chưa chồng hoặc đã có chồng .
2. Bà cô tổ có thể tu tập theo một đạo giáo nào đó hoặc có thể không .
3. Trong sơ đồ phả hệ phức tạp của các dòng tộc Việt , thì bà cô tổ của dòng họ là người phụ nữ sẽ thuộc vào một trong những thế hệ đầu tiên khai sinh ra một dòng họ .
Chúng ta cùng tham khảo một ví dụ khá thú vị về chuyện tìm mộ bà tổ làng gốm Chu Đậu :
'' Năm 2007, dư luận xôn xao câu chuyện phát hiện bà tổ làng gốm Chu Đậu (Hải Dương) Bùi Thị Hý qua một chiếc bình gốm đang được Thổ Nhĩ Kỳ lưu giữ như một quốc bảo. Cũng từ những sự trùng hợp lạ kỳ, cuối năm 2009 vừa qua, mộ của Bùi Thị Hý được tìm thấy ……………
Theo đó bà Bùi Thị Hý (1420 -1499) là cháu ngoại của cụ Bùi Quốc Hưng - khai quốc công thần đời Lê cùng với danh nhân Nguyễn Trãi. Bà Hý có biệt tài viết chữ và vẽ đồ gốm rất đẹp, từng giả nam đi thi đại khoa đến tam trường thì bị phát hiện. Về sau, bà lấy đại chủ Đặng Sỹ, là chủ lò gốm Chu Trang (tức là gốm Chu Đậu bây giờ) và giàu nổi tiếng đương thời ………Ông Hoành đọc được trên một cái mâm đồng toàn bộ bản sao văn bia mộ chí của bà Bùi Thị Hý. Bản sao gồm 379 chữ được chép lại vào thời Bảo Đại. Dòng đầu tiên ghi rõ "Kỳ tài phu nhân Bùi Thị Hý chi mộ". Nội dung văn bia cho biết, chồng bà Hý là Đặng Sỹ trong một lần đi giao hàng trên biển đã bị tai nạn bỏ mạng, bà Hý tái giá với ông Đặng Phúc cũng là một đại gia ở Chu Đậu.
Ngày 9/9 năm Kỷ Sửu (tức 26/10/2009), dòng họ Bùi khởi công xây mộ cho bà cô tổ. Theo sự tư vấn của ông Hoành, ông Lợi đã cho tát cạn nước ao và mời cán bộ của Bảo tàng tỉnh xuống chứng kiến. Đến khoảng 12 giờ trưa thì tìm thấy mộ phần của bà Bùi Thị Hý cạnh nơi tìm được bia mộ chí. Hòn gạch đậy trên mộ được mang về Bảo tàng Hải Dương có ghi "Tẫn cốt tổ cô Bùi Thị Hý nội bình đồng Vọng Nguyệt bảo kiếm" (Dịch: Tro xương tổ cô Bùi Thị Hý trong bình cùng thanh kiếm của bà - Vọng Nguyệt là tên hiệu của bà Hý). Dòng cuối ghi "Vị Nhuận Cần mật táng" (Dịch: 3 ông Vị, Nhuận, Cần - 3 ông trưởng chi - chôn bí mật). Mộ nằm trong nhiều tầng lớp đồ gốm, xây theo đúng hình nhân ''
Theo : '' Lạ kỳ chuyện tìm mộ bà tổ làng gốm Chu Đậu- Tác giả Chiến Nguyễn ''
Như vậy qua ví dụ trên , chúng ta đã thấy được sự phức tạp trong ngữ nghĩa của việc sử dùng câu từ của người xưa .
Qua đó , chúng ta cũng rút ra thêm được những bài học cho bản thân trong quá trình tìm hiểu thế giới vô vi xung quanh mình . Rằng ngoài việc thu nhận thông tin từ các chơn linh , chúng ta cũng cần biết kết hợp nó với việc phân tích tổng hợp lại các tư liệu nghiên cứu khoa học một cách nhuẫn nhuyễn . từ đó mới hòng tìm ra được những giá trị minh xác phục vụ sự tiến hóa của loài người .
Cảm ơn !
Vạn Lợi !