Bồ chính là người đứng đầu công xã nông thôn. Bên cạnh bồ chính có lẽ là một hội đồng công xã, gồm những ngưởi do các thành viên công xã cử ra để giải quyết và định đoạt hoạt động của công xã. Công xã vừa là cơ sở của nhà nước, vừa mang tính tự quản cao. Quan hệ giữa công xã và chính quyền nhà nước cấp trẽn là quan hệ mang tính chất lưỡng hợp.

    Nhà nước vừa đại diện và đứng trên tất cả các công xã, như là “ngưởi cha của số đông công xã”, tổ chức công cuộc trị thuỷ-thuỷ lợi và tự vệ, vừa bóc lột các công xã dưới dạng cống phẩm, do thành viên trong công xã đóng góp để công xã nộp cho nhà nước, hình thức bóc lột này được gọi là “ăn ruộng”. Giữa hai mặt trên, thòi bấy giở, có lẽ mặt thứ hai nhẹ nhàng, mặt thứ nhất trội hơn.

Sự ra đời của Pháp luật


    Sau khi lên ngôi vua, An Dương Vương đã dởi đổ từ Phong Châu về Cổ Loa (Hà Nội). Việc dởi đô từ miền trung du về đổng bằng và ở vị trí trung tâm của đất nước, đầu mối của hệ thống giao thông đường thuỷ chứng tở sự phát triển mới của nhà nước Âu Lạc. Thành cổLoa không những chứng tở tài năng lao động sáng tạo, những tiến bộ về kĩ thuật xây dựng, kĩ thuật và nghệ thuật quân sự của ngưởi Việt cổ mà còn biểu thị bước phát triển mới của sự phân hoá xã hội; của quyền lực chính trị của nhà nước Âu Lạc.

   Nếu như thời Hùng Vương, lực lượng vũ trang là dân binh thì đến thời Âu Lạc, đã có quân đội thưởng trực. Theo Việt sử lược, An Dương Vương “dạy được một vạn quân lính”, lại có “nở thần (mỗi lần) bắn được mưởi phát tên”. Thư tịch cổ ghi về tài dùng nở nổi tiếng của quân đội Au Lạc. Đặc biệt, hàng vạn mũi tên đồng được phát hiện ở di tích Cổ Loa cho thấy cái cốt lõi lịch sử, nền tảng thực tế của huyền thoại nở thần. Đó cũng là minh chứng xác nhận bên cạnh dân binh, sự xuất hiện của quân đội thưởng trực – dấu hiệu về sự tồn tại của nhà nước.

    Tóm lại, thời An Dương Vương tuy chỉ tồn tại trong thời gian ngắn nhưng nhà nước sơ khai đã ra đởi là kết quả của sự kế thừa và phát triển lên một bước mới về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội thời Hùng Vương. Điều đó cũng còn do yếu tố thúc đẩy của hai cuộc kháng chiến chống Tần và chống Triệu.

SỰ RA ĐỜI CỦA PHÁP LUẬT

    Pháp luật ra đởi từ khi nhà nước xuất hiện. Xét về phương diện khách quan, nhà nước và pháp luật cùng phát sinh từ một nguồn gốc, là kết quả của sự phát triển kinh tế và phân hoá xã hội. Xét về phương diện chủ quan, pháp luật do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận và trở thành phương tiện của nhà nước để bảo vệ địa vị của lực lượng thống trị, điều hành và quản lí xã hội.