"Tình yêu Sophia" là một mối tình vĩnh viễn dở dang ...

Nghĩa chữ Philo-Sophia, là Yêu Sophia. Theo Anatole Bailly một nhà Hy Lạp học thế kỷ 19, thì Sophia, Sophos, có nghĩa gốc là "khéo léo trong những nghệ thuật cơ khí" (être habile dans les arts mécaniques). Từ quan điểm đó, ý nghĩa đầu tiên của Philosophia là "yêu khoa học", sau mới nới rộng thành "yêu hiểu biết". 


Khoa học - Science, thì đến từ "scire" là "biết" ... 

Nếu lấy chữ "Triết" của Tàu thì có nghĩa là "sáng suốt", bao gồm : "chiết" là "bẻ ra", hàm ý "phân tích", và "khẩu" là "nói". Như thế, có thể định nghĩa "triết" theo chữ viết là : "lời phân tích" một sự kiện. 


Tiêu chuẩn của Triết hay Khoa Học đều phải đặt trên "tam giác tổng yếu" : điều anh "tin", là một giả thuyết, phải được kiểm chứng bằng thực nghiệm VÀ bằng lý luận (cả hai !). Sự kiểm chứng, từ vài thế kỷ nay, nhanh chóng và hữu hiệu hơn trong trường hợp khoa học vật chất, cho ra cảm tưởng khoa học vật chất dẫn đường cho triết học. Thực ra, không vấn đề nào đặt ra bởi khoa học mà không phải là một vấn đề triết học. Cũng có thể nhận xét là trường phái tiêu biểu nhất cho triết học hiện đại, là "triết học phân tích" (philosophie analytique), hoàn toan gắn liền với khoa học. 


Mặt khác, bản chất của khoa học và triết học, đều là một tiến trình phủ định, rồi phủ định của phủ định, thể hiện hành trình suy tư không có điểm dừng của loài người. Sở dĩ không có điểm dừng vì trong suốt lịch sử hiện hữu của mình, con người luôn bị lôi cuốn bời câu hỏi : "có gì ở bên kia chân trời ?". Tâm lý này đã thôi thúc những cộng đồng người phát sinh ở Phi Châu lặn lội đi khắp nơi trên thế giới, bên ngoài những thôi thúc của việc mưu sinh, đến tận các hòn đảo xa xôi trên Thái Bình Dương, hay những miền đất lạnh lẽo hoang vu miền Cực Bắc ... 


Nói cách khác, đành rằng không thể đạt đến "sự vật tự thân", "sự vật như nó là" (như thị), nhưng không phải vì thế mà con đường tìm biết sự vật không  tiếp tục, khi nào loài người còn tồn tại, với những câu hỏi như : "có những gì để biết ?" và "tôi có thể biết được những gì ?"

Cô nàng Sophia, diễm kiều và bí ẩn, sẽ luôn mãi như chân trời kia, đến gần thì lại xa đi, khiến "tình yêu Sophia" là một mối tình vĩnh viễn dở dang ... 

Nguyễn Hoài Vân

20/09/2015

Ghi thêm : Tôn giáo, Triết và Khoa Học
 
Tôn giáo là một diễn văn, mô tả thực tại và những ý niệm siêu hình một cách xác quyết và vĩnh hằng. Tôn giáo tự coi nó là chân lý. Trong khi Triết học thì ngược lại, là một con đường suy tư vô tận, tư tưởng này phủ định tư tưởng khác, lý thuyết sau phủ lên lý thuyết trước, coi "chân lý" như một chân trời luôn bị đẩy lùi khi mình đến gần nó.
Vì thế, việc các "ông đạo" đem khoa học ra biện minh cho các tín điều của mình là rất ngu, vì khoa học, như một bộ phận của triết học, luôn tiến hóa, không có điểm dừng, nên không thể mượn một lý thuyết khoa học, chắc chắn sẽ bị phủ định, để biện minh cho những xác quyết vĩnh hằng của mấy ông đạo ấy.

Quyển sách Vũ Trụ
 
Triết học được viết trong quyển sách mênh mông lúc nào cũng rộng mở trước mắt chúng ta, tôi muốn nói đến Vũ Trụ.
Tuy nhiên chúng ta chỉ có thể hiểu được quyển sách ấy, nếu chúng ta ta đã chịu khó học hỏi ngôn ngữ và văn tự của nó. Sách ấy dùng ngôn ngữ của toán học, và chữ viết của nó là những tam giác, vòng tròn, và các hình thể hình học khác.
Thiếu những thứ ấy, loài người chúng ta sẽ không thể hiểu nổi bất cứ gì được viết trong đó, và sẽ chỉ lang thang trong mê cung u tối.
Galilée