Cúng động thổ | Nguồn gốc, ý nghĩa của lễ cúng động thổ.

Xuất phát từ quan niệm duy tâm cho rằng trên mảnh đất , công trình sắp được xây dựng là nơi cư ngụ của những người đã khuất, hoặc có thể trước kia là nơi thờ cúng, chùa, mếu,…

Còn người Việt Nam tin rằng: nơi ở, cửa hàng, công ty làm ăn đều có công thần, địa thổ coi giữ. Vì vậy, mỗi khi có việc động đến đất đai nhà cửa, cửa hàng…. Như đào móng, sửa chữa nhà cửa, đổ sàn,…. Cần phải có lễ cúng để trình báo về việc sắp xây dựng công trình trên mảnh đất đó , mong các vong linh cự ngụ tại đó vui vẻ dời đi nơi khác để việc thi công được gặp thuận lợi. Ngoài ra, để báo với các vị thổ địa, thần hòang trong khu vực đó, xin các vị phù hộ, độ trì cho mọi việc suôn sẻ, may mắn.




Xây dựng nhà cửa là việc quan trọng đối với mỗi con người. Ngôi nhà hợp với tuổi của gia chủ sẽ có thể giúp gia chủ gặp nhiều may mắn trong cuộc sống cũng như thuận lợi trong công việc. Trong  trường hợp người làm nhà muốn xây nhà nhưng không hợp tuổi, có thể mượn tuổi của người khác trong dòng họ: anh, em, cha, mẹ,…đứng ra động thổ xây nhà. Trong lúc làm lễ động thổ, gia chủ nên tránh mặt. Nếu có đổ mái tầng 1, tầng 2,.. cất nóc, thì người được mượn tuổi vẫn tiếp tục đứng dân hương, khấn lễ, gia chủ cũng phải tránh mặt lúc làm lễ.

Do đó khi muốn động thổ xây dựng cần tuân thủ các quy định về:
-          Chọn giờ, ngày tốt.
-          Sắm lễ vật cúng động thổ.
-          Đọc văn khấn động thổ xin làm nhà, công trình trên khu đất đó.

Sắm lễ vật cúng động thổ.

Khi làm lễ cúng động thổ, gia chủ cần chuẩn bị các vật phẩm: 1 bộ tam sên đã luộc (3 con tôm/1 con cua, 1 miếng thịt, 1 quả trứng), 1 con gà (heo quay con tùy điều kiện gia chủ), xôi, chè, muối gạo, trà rượu nước, giấy cúng  (giấy thổ thần đất đai, tiền vàng, có thể có thêm quần áo, mũ hài, ngựa ngủ sắc,…), hoa quả, trầu cau… Mỗi vùng miền, cũng như sự tin tưởng của mọi người mà có cách cúng động thổ khác nhau nhưng đều bắt buộc phải có những lễ vật cơ bản: con gà, hoa quả, giấy cúng, nhang đèn.

Chuẩn bị lễ cúng
Gia chủ sắp đồ lễ cúng lên 1 cái bàn hoặc mâm nhỏ để giữa khu đất sẽ đào móng. Các vật phẩm trên bàn sắp theo quy luật “Đông bình Tây quả” nghĩa là hoa đặt bên phía tay phải, trái cây đặt bên trái. Gia chủ vái tám hướng rồi quay về bàn lễ vật khấn. Tiếp theo là nhà thầu cũng thắp nhang và khấn giống như gia chủ, bên cạnh đó khấn thêm Tổ nghề xây dựng (Lổ Ban) cầu mong cho việc xây dựng tiến hành suôn sẻ.

Văn khấn cúng động thổ.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy Quan Đương niên.
- Con kính lạy các Tôn phần bản xứ.
Tín chủ (chúng) con là:…………….
Ngụ tại:……………………
Hôm nay là ngày… tháng….năm….. tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén hương, dâng lên trước án, có lời thưa rằng: Hôm nay tín chủ con khởi công xây dựng nhà…. (nếu cất nóc thì đọc là cất nóc, nếu sửa chữa thì đọc là sửa chữa, nếu chuyển nhà thị đọc là chuyển nhà) tại đây để làm nơi cư ngụ cho gia đình con cháu. Nay chọn được ngày lành tháng tốt, kính cáo chư vị linh thần linh, cúi mong soi xét và cho phép được động thổ (hoặc cất nóc). Tín chủ con lòng thành dâng lễ vật lên trước án thành tâm kính mời: ngài Kim Niên Đường Thái tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài định phúc Táo quân, các ngài Địa chúa Long Mạch Tôn thần và tất cả các vị Thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho chúng con được vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, Chủ thợ được bình an, ngày tháng hưởng phần lợi lạc, âm phù dương trợ, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm. Tín chủ lại xin phổ cáo với các vị Tiền chủ, Hậu chủ và các vị Hương linh, cô hồn y thảo phụ mộc, phảng phất quanh khu vực này, xin mời các vị tới đây thụ hưởng vật, phù trì tín chủ, cũng như chủ thợ đôi bên khiến cho an lạc, công việc chóng thành, muôn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!

Sau khi thủ tục hoàn tất, hương gần tàn (còn lại 1/3).  Gia chủ đốt giấy tiền vàng, rải muối gạo, đổ nước rượu ra công trình,.. Sau đó chính tay cuốc những cuốc đất đầu tiên vào chỗ đào móng hay đặt viên gạch đầu tiên để khởi công  và viên gạch này phải để đúng vị trí, không được di chuyển trong quá trình thi công. Sau đó nhà thầu mới cho thợ thực hiện công việc.

Là lễ cúng quan trọng nên gia chủ phải thực hiện đúng và đầy đủ các lễ nghi, cầu mong cho thuận lợi cho mọi điều sau này.