Giữa các giáo phái được xây dựng trên Đức Ky Tô, có những khác biệt nền tảng về bản tính của Ngài. Vì tầm quan trọng của các quan điểm đối nghịch ấy trong việc hình thành các hệ thống thần học, tôi tạm thu tóm chúng một cách ngắn gọn cho các bạn quan tâm đến lãnh vực này, như sau :

I) Những giáo phái coi đức Ky Tô như một con người, trong số ấy :

    a) có những giáo phái coi ngài chỉ là con người (phái Eboniste)
   
    b) những giáo phái coi ngài KHÔNG chỉ là con người (xem tiếp ở dưới)

II) Những giáo phái coi đức Ky Tô như Thiên Chúa, trong số ấy :

    a) có những giáo phái coi ngài chỉ là Thiên Chúa (Docétisme)

    b) những giáo phái coi ngài KHÔNG chỉ là Thiên Chúa

Trong số những giáo phài coi ngài không chỉ là con người và không chỉ là Thiên Chúa (hai trường hợp "I-b" và "II-b" ở trên), chúng ta có thể phân ra :

    1) những giáo phái coi bản tính "Thiên Chúa" và bản tính "con người" nơi ngài hoàn toàn  khác bit (Nestorianisme)
   
    2) những giáo phái coi bản tính "Thiên Chúa" và bản tính "con người" nơi ngài KHÔNG khác biệt ("cùng bản thể - consubstantialem ...") :

        - nhưng riêng rẽ (Công Giáo - Chính Thống - đa số hệ phái "Tin Lành")

        - (không khác biệt) và không riêng rẽ (Monophysites)

III) Sau hết là những giáo phái coi Đức Ky Tô như không là Thiên Chúa, cũng không là con người, mà là Thiên Thần (Christologie angélique)

§§§§§§§§§

Câu chuyện đức Ky Tô bđóng đinh trên thập tự giá, tùy quan điểm, cũng được nhìn dưới nhiều dạng thức khác nhau : 


- Nhiều trường phái cho rằng người chết trên thập tự giá chỉ là một ảo ảnh (Hồi Giáo - Coran - Sourate 4:157-158) 

- hoặc cho rằng người bị treo trên thập tự giá là Joseph d'Arimatie (phái Dualiste), 

- hay chỉ là một "hóa thân" của đức Ky Tô là bị treo trên thập tự giá trong khi đức Ky Tô thật vinh hiển ngự bên trên, v.v...

Nguyễn Hoài Vân