Bản tính và hiện hữu



Bản tính và hiện hữu cái nào có trước ? Quan điểm của thuyết Hiện Sinh

§§§§§§§§§§§ 

Trong trường hợp cây soài, thì bản tính có trước hiện hữu. Vì thế, nó chỉ có thể là cây soài, sống như cây soài. Không thể là gì khác. Nói "bản tính của con người không có trước sự hiện hữu của nó", chính là phủ nhận "vật tính" của con người. Thật vậy, con người không bước vào cuộc đời với mọi sự quy định như cây soài, mà có tự do quyết định cái "nó sẽ là". Lúc khởi đầu, ý thức của con người cũng là hư không (tôi đang viết một bài về "Hư Không"), vì khi ấy không có gì được định sẵn để nó "phải" thế này hay thế khác. Nó đơn thuần ý thức sự hiện hữu, của nó, và của những thứ khác, và có tự do quyết định mình sẽ "là" gì, và sẽ làm gì cho những hiện hữu khác. 

Khi ấy, chương trình sống và hành động kia mới cho ra bản tính của nó. Đó là ý nghĩa của câu "hiện hữu có trước bản tính". 

Marx, Freud và Levy Strauss nhấn mạnh đến sự quy định trên hành vi của con người. Trong khi đó, Sartre tìm một lối thoát cho sự quy định, dù không phủ nhận nó (*). 

Sartre tìm một chỗ đứng cho Tự Do, một đặc tính của con người. Cho nên : "Hiện Sinh là một lý thuyết Nhân Bản" (tên một quyển sách của ông) ... 

Nguyễn Hoài Vân

12 tháng 4 - 2011 

(*) một thí dụ của sự quy định rất quen thuộc với người mình là "nghiệp lực" ... 


Đọc thêm :
Sartre, Triết Gia của Tự Do 

Previous
Next Post »