Tác giả : Nguyệt Xứng (Chandrakirti) - thế kỷ thứ 7 - nhân vật đứng hàng thứ hai, sau Long Thọ, của truyền thống Trung Quán

§§§§§§§§§§§§ 

Một Nhà Sư bạn thân của tôi muốn dịch bản kinh rất hiếm và quý này sang Việt ngữ. Anh muốn có một bản dịch bằng tiếng Pháp để so sánh với những bản từ Hán văn và tiếng Phạn. Tôi tìm khắp trên mạng chỉ thấy một tiệm bán sách cổ bên Hoa Kỳ có bản dịch của một nhà nghiên cứu thuộc Đại Học Lausanne. Trước khi gửi cho anh, tôi chụp lại bằng máy hình toàn bộ quyển sách, và đưa lên mạng : 

Xin bấm vào đây


Bạn tôi nay đã ra người thiên cổ, trước khi hoàn thành công việc mà anh muốn làm ...

Nguyệt Xứng (Chandrakirti) là truyền nhân của trường phái Trung Quán, xuất phát từ Long Thọ (Nagarjuna).

Trung Quán Minh Cú Luận liệt kê và phủ định các lập luận truyền thống của Phật Giáo cũng như của "ngoại đạo" (như một "hiện hữu cá thể" từ quá khứ và trong trương lai, khái niệm vĩnh hằng v.v...).

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là "phương pháp Trung Quán" :

Mỗi tư tưởng, niềm tin, khái niệm, dù là khẳng định hay phủ định một điều gì đó, đều có thể bị bác bỏ bởi một khái niệm, tư tưởng, niềm tin, ngược lại. Gắn bó vào chúng là tự giam mình trong ngục tối của giáo điều, tách ly khỏi đời sống thực sự mà chúng ta cảm nhận vào mỗi giây phút. Nguyệt Xứng đập tan những tư tưởng và niềm tin ấy, cùng với những tư tưởng và niềm tin ngược lại, như một sự "tẩy rửa" tâm trí. Trước một hoàn cảnh thực tế, sự tẩy rửa này cho phép chúng ta lấy lại được sự tự do chọn lựa một thái độ thích nghi, để có thể hành động có ích cho mình và cho tha nhân.

Các tư tưởng, khái niệm, không còn được gán cho một giá trị siêu việt, vì chúng đều đã bị bác bỏ, nên trở thành bình đẳng trước sự chọn lựa của chúng ta trong đời sống thực tế (*).

Điều này giúp hình dung một vị Bồ Tát như một nhân vật có nhiều đầu nhiều tay : mỗi cái đầu có thể nghĩ theo một tư tưởng, một trường phái, một tôn giáo, tùy hoàn cảnh, tùy đối tượng, và nhiều cánh tay để hành động giúp đời, không lệ thuộc vào một tư tưởng hay một niềm tin nào.

Nguyễn Hoài Vân 
16 tháng 4 2014


(*) Ở đây Trung Quán khác biệt với biện chứng Hegel ở chỗ những phản đề không đưa đến một hợp đề tối thượng, siêu việt nào. Trung Quán cúng khác với biện chứng Marxist ở chỗ mục tiêu của nó không phải là đến gần thực tại (dù biết không bao giờ đạt được sự hiểu biết thực tại ấy) bằng phủ định, rồi phủ định của phủ định v.v...